Błędy pomiarów

Badając zawartość pyłów zawieszonych w powietrzu należy mieć świadomość, że istnieje szereg czynników zaburzających pomiar. Dla większości metod pomiarowych, gdzie rejestrowana jest ilość powietrza przepływającego przez komorę, badanie zależne jest od temperatury, wilgotności i ciśnienia atmosferycznego. Niektóre profesjonalne czujniki wyposażone są w dodatkowy pomiar temperatury, wilgotności i ciśnienia w celu korekty pomiaru.

Głównym problemem – wspólnym dla wszystkich metod pomiarowych – jest nieregularność kształtów cząstek pyłu oraz określenie ich zastępczej średnicy. W przypadku konieczności rozróżnienia i klasyfikacji cząstek pyłu – ze względu na kształt i/lub masę – stosuje się zaawansowane metody filtracji i analizy. Należy jednak pamiętać, że w otaczającym nas powietrzu znajdują się wszystkie rodzaje cząstek – dlatego niezwykle ważne jest dostosowanie metody pomiaru oraz sposobu filtracji do celu pomiaru.

Należy podkreślić, że pomiar zawartości pyłów zawieszonych w powietrzu jest pomiarem lokalnym i chwilowym. Oznacza to, że dwa nominalnie identyczne czujniki mogą wskazywać różne poziomy zawartości pyłów w dwóch różnych miejscach w przestrzeni. Ponadto, zawartość pyłów w powietrzu – a co za tym idzie odczyty z czujników – zmieniają się w czasie. Niektóre z metod pomiarowych (np. metoda grawimetryczna) uniemożliwiają chwilowy pomiar zawartości pyłów w powietrzu, dając możliwość zbadania średniego (np. dobowego) zanieczyszczenia.

Zdecydowana większość metod pomiarowych wykorzystuje rozmaite urządzenia elektroniczne do przeprowadzenia pomiaru. Warto pamiętać, że zastosowanie nawet najdokładniejszej metody pomiarowej nie gwarantuje poprawności pomiaru. Na dokładność wpływa szereg czynników związanych z układem elektronicznym, np. dokładność przetworników analogowo-cyfrowych, stabilność zasilania urządzenia, temperatura układu elektronicznego i wiele innych.

Na dzień dzisiejszy nie istnieją metody lokalnego chwilowego referencyjnego pomiaru, które mogłyby być zastosowanie poza laboratorium lub są one bardzo kosztowne. Każda z metod pomiarowych charakteryzuje się błędem wynikającym z technologii, lokalizacji lub czasu pomiaru. Za komentarz na temat dokładności pomiarów niech posłuży fakt uznawania niereferencyjnych metod pomiarowych dla PM10 jako równoważnych przy rozbieżności już poniżej 25% względem metody referencyjnej. Podsumowując przytoczymy słowa Johna M. Keyens’a „It is better to be roughly right than precisely wrong”!

Systematyczne pomiary jakości powietrza w Polsce – w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, rozpoczęto na początku lat 90-tych (XX wieku) i stopniowo rozwijano. Obecnie stosuje się metodykę określoną w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2008, str.1) oraz w rozporządzeniu MŚ z dnia 13 września 2012 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1032).